Demolition Threat: Thessaloniki International Fair pavilions
Thessaloniki, Greece
DATE: 8/3/2019
Docomomo International has been notified by Docomomo Greece about the demolition threat the Thessaloniki International Fair pavilions, in Thessaloniki, Greece, are currently facing.

“The urban complex of the Thessaloniki International Fair (TIF), established in 1937, is under threat. According to the new master plan of the site, most of the buildings inside the TIF, including some vanguard modern pavilions of the 1950s and the 1960s designed by renowned Greek architects (such as D. Tripodakis; E. Vourekas, S. Staikos, P. Vassiliadis; K. Kapsampelis, I. Vikelas; N Valsamakis; D. Fatouros), are either to be demolished or not considered for future use. The architectural community of Thessaloniki and the School of Architecture of the Aristotle University, together with several civilian associations, have already reacted. The memory, identity and heritage of the TIF, carried by these exceptional examples of modern Greek architecture, are in danger.”

The announcement of the Strategic Environmental Impact Assessment (SEIA) of the Special Spatial Plan for the Thessaloniki Exhibition Center has been made and it can be contested within the time frame of 30 days, starting the 5th March 2019 (link).

A petition has been launched in which it is proposed to maintain, highlight and integrate into the overall design of the new exhibition center the existing Administration buildings and some pavilions. This gesture enriches and gives continuity, consistency and robustness to new the “Axis of the Museums”.

The petition can be found here. [Greek]

Docomomo International would like to raise awareness for this case and express its full support to all the initiatives conducted aiming for the preservation and reintegration of the exhibition pavilions into future plans being developed for the site.



Στο πλαίσιο της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ) για το Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης διαφαίνεται η πρόθεση για πιθανή κατεδάφιση ορισμένων σημαντικών μοντέρνων περιπτέρων της έκθεσης (έργα των Δ. Tριποδάκη, Εμ. Βουρέκα-Σπ. Στάϊκου-Πρ. Βασιλειάδη, Κ. Kαψαμπέλη-Ι. Βικέλα, N. Bαλσαμάκη, Δ. Φατούρου κ.α.). Η αρχιτεκτονική και ακαδημαϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης έχει αντιδράσει έντονα ήδη.
Το ελληνικό docomomo προσπαθεί να έχει μια έγκυρη ενημέρωση ώστε να καταλάβει ποιές ακριβώς είναι οι προθέσεις. Άμεσα θα ενημερωθεί το ‘heritage in danger’ του διεθνούς docomomo.
Η διαβούλευση γίνεται εδώ
Και μια σχετική συλλογή υπογραφών




Κώστας Τσιαμπάος
Οι Τρεις Μάχες της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής

17 Ιανουαρίου 2019
Έναρξη: 19.00
Χώρος: Αμφιθέατρο “ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ” του ΟΠΑΝ.ΔΑ
Είσοδος ελεύθερη

Σχολιάζοντας πρόσφατα ο Rem Koolhaas την τάση να κηρύσσονται διατηρητέα όλο και περισσότερα και όλο και νεότερα αρχιτεκτονικά έργα πρότεινε ένα νέο καθεστώς κατά το οποίο η αρχιτεκτονική κοινότητα, ή η κοινωνία συνολικά, θα μπορούν να αποφασίζουν πιο κτήριο θα προστατεύεται και θα διατηρείται όχι εκ των υστέρων αλλά τη στιγμή που αυτό χτίζεται ή ακόμα και πριν αυτό χτιστεί. Η προκλητική αυτή πρόταση προήλθε σε μεγάλο βαθμό και από την προστασία όλο και περισσότερων μοντέρνων αρχιτεκτονημάτων κατά τις τελευταίες δεκαετίες όχι μόνο μεσοπολεμικών αλλά και μεταπολεμικών, της δεκαετίας του 1960 και του 1970.
Στη διάλεξή μου θα μιλήσω με τη διπλή μου ιδιότητα: ως ιστορικός της αρχιτεκτονικής αλλά και ως συντονιστής της ελληνικής ομάδας του διεθνούς do.co.mo.mo., του οργανισμού ο οποίος δημιουργήθηκε με στόχο την τεκμηρίωση και προστασία της μοντέρνας αρχιτεκτονικής 30 χρόνια πριν. Σχολιάζοντας αλλά και επιχειρώντας να υπερβώ τα στενά θεσμικά πλαίσια της προστασίας θα ξεκινήσω από έναν ορισμό της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και στη συνέχεια θα μιλήσω – μέσα από παραδείγματα αρχιτεκτονικά και άλλα – για τις 3 ‘μάχες’ τις οποίες καλείται να δώσει η μοντέρνα αρχιτεκτονική σήμερα για να συνεχίσει να επιβιώνει.






Amygdalou K., Tsiambaos, K., Kritikos, C. G. (eds.). The Future as a Project: Doxiadis in Skopje. Athens: Hellenic Institute of Architecture, 2018.


Address by the Project Manager of ‘Athens 2018 World Book Capital’


The earthquake

The days after: Skopje’s first steps towards reconstruction
Christos-Georgios Kritikos

The Skopje Urban Plan Project and Doxiadis Associates

The protagonists of Skopje’s reconstruction
Ines Tolic

Designing on a moving terrain: Doxiadis Associates and the reconstruction of Skopje
Kostas Tsiambaos

The City Center and Post-earthquake Architecture

The City That Could Have Been
Vlatko P. Korobar

The architecture of the post-earth quake renewal of Skopje
Ana Ivanovska Deskova, Jovan Ivanovski, Vladimir Deskov

Between utopia and pragmatism: A synoptic overview of architectural modernism in socialist Yugoslavia
Maroje Mrduljaš

The white swan: the foundations of the Museum of Contemporary Art
Zoran Petrovski

The Legacy and Adventures of Skopje’s Modern Heritage

‘Skopje 2014’ and the Return of History
Kalliopi Amygdalou

Biographical notes




Τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2018 στις 20.00 εγκαινιάζεται η έκθεση

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης ‘Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου’ του δήμου Αθηναίων Πενήντα πέντε χρόνια μετά το σεισμό του 1963 που κατεδάφισε το 80% της πόλης των Σκοπίων, η συνεισφορά του Κωνσταντίνου A. Δοξιάδη στον επανασχεδιασμό της πόλης είναι ακόμα σε μεγάλο βαθμό άγνωστη. Αντίστοιχα στο περιθώριο παραμένει η ιστορία των κτηρίων που τελικώς σχημάτισαν το νέο αστικό τοπίο των Σκοπίων, μετά από την ανάθεση του σχεδιασμού του κέντρου της πόλης στο γραφείο του Ιάπωνα αρχιτέκτονα Kenzo Tange. Σήμερα, εξαιρετικά δείγματα των ρευμάτων του μεταβολισμού και του μπρουταλισμού υποφέρουν από δεκαετίες εγκατάλειψης και απαξίωσης.

Η έκθεση Μέλλον υπό Κατασκευή | Ο Δοξιάδης στα Σκόπια η οποία εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου στις 20.00 στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 παρουσιάζει για πρώτη φορά το εντυπωσιακό έργο του Δοξιάδη στα Σκόπια, το οποίο περιλαμβάνει λεπτομερείς καταγραφές των ζημιών από το σεισμό, σχεδιαστικές στρατηγικές και ένα νέο πολεοδομικό σχέδιο για την πόλη. Ταυτόχρονα, παρουσιάζει στο ελληνικό κοινό το έργο του Kenzo Tange για το κέντρο των Σκοπίων, καθώς και μία σειρά από κτήρια σημαντικών Γιουγκοσλάβων αρχιτεκτόνων που στέκονται ακόμα και σήμερα στο κέντρο της πόλης. Η έκθεση και οι σχετικές εκδηλώσεις συνδιοργανώνονται από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, το Museum of the City of Skopje και το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία και με τη στήριξη της διοργάνωσης «Αθήνα 2018-Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου» του δήμου Αθηναίων.

Το υλικό της έκθεσης προέρχεται κυρίως από το Αρχείο του Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη του Ιδρύματος Κωνσταντίνου και Εμμάς Δοξιάδη και την ιδιωτική συλλογή των Jovan Ivanovski, Ana Ivanovska Deskova και Vladimir Deskov.
Στο πλαίσιο της έκθεσης θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 την ημέρα των εγκαινίων σχετική ημερίδα (15.00 – 19.30) με διεθνείς προσκεκλημένους επιστήμονες και ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Την Τρίτη 18 Δεκεμβρίου στις 18.00 θα πραγματοποιηθεί στρογγυλή τράπεζα και παρουσίαση του καταλόγου της έκθεσης (απαιτείται κράτηση). Η συζήτηση θα διεξαχθεί στην ελληνική γλώσσα με προσκεκλημένους από την εγχώρια επιστημονική κοινότητα. Θα προηγηθούν δύο δωρεάν ξεναγήσεις από την ομάδα επιμέλειας στην έκθεση (17.00-18.00 / απαιτείται κράτηση).

Επιμελητές: Καλλιόπη Αμυγδάλου, Ana Ivanovska Deskova, Jovan Ivanovski, Vladimir Deskov, Κώστας Τσιαμπάος
Βοηθός Επιμελητής: Χρήστος Κρητικός

Με την υποστήριξη του ελληνικού docomomo


Η ετήσια συνάντηση του ελληνικού docomomo ορίστηκε για την Τρίτη, Τρίτη, 30 Οκτωβρίου, στις 10 π.μ. στα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς.




Ο τόμος των πρακτικών του τελευταίου διεθνούς συνεδρίου του docomomo εδώ:






cartaz final-01





Αθανασίου Αιμ. υπ. Διδ. ΕΜΠ Περτούλι Revisited: «Ιερές και ανόσιες αναμνήσεις» από την αρχιτεκτονική του Πικιώνη
Αλιφραγκής Σ. Διδάσκων ΑΠΘ Η φύση στη «βιβλιοθήκη» του μοντέρνου αρχιτέκτονα: Μίμης Φατούρος
Ανδριανόπουλος Τ. μέλος ΔΕΠ ΕΜΠ Ελληνική ακτογραμμή υπό νεωτερική γραμμή: θέρετρα του Ι. Δεσποτόπουλου
Βαζάκας Α. μέλος ΔΕΠ Χανιά Η ειδικότητα της αρχιτεκτονικής τοπίου και ο ύστερος Ελληνικός μοντερνισμός
Βλάχου Ε. Α. Αρχιτέκτων – διδάσκων Σιβιτανίδειος «Δεσμώτες» του Μεσογειακού Τοπίου
Βομπίρη Ι. υπ. Διδ. ΕΜΠ Σανατόρια: αρχιτεκτονική αντίληψη στο μαγικό βουνό
Δήμα Λ. Διδάσκουσα Πάτρα Εκφάνσεις της φύσης στο έργο του Ιωάννη Δεσποτόπουλου
Δημητρακοπούλου Ε. υπ. Διδ. Βόλος ΧΑΝ CAMP_ Επανακατοίκηση στη Μοντέρνα Φύση
Ζαβράκα Δ. Δρ. Αρχιτέκτων  ΑΠΘ Το μοντέρνο βλέμμα στο (νεκρο)ταφείο: Σύνθετες υποθέσεις φύσης και ταφικών υπαίθριων συνόλων
Ζώμας Α. υπ. Διδ. ΕΜΠ Τοπιακές κατασκευές στα όρια του μοντέρνου: οι μελέτες του Αλέξανδρου Παπαγεωργίου-Βενετά
Ηλιοπούλου Φ. και

Θεοχάρη Δ.

Μεταδιδακτορική ερευνήτρια ΕΜΠ – αρχιτέκτων/αρχιτέκτων τοπίου Πόσο «πράσινο» είναι το πράσινο του μοντέρνου;
Κάλφα Κ. και Παπαβασιλείου Μ. Διδάκτωρ ΕΜΠ – υπ. Διδ. ΕΜΠ Το άμεσο περίβλημα μέσα στη φύση: περί Ιάννη Ξενάκη και Αμοργού
Κεφαλογιάννης Ν. Διδάσκων Πάτρα Σχεδιασμός στο παράκτιο χώρο από τους μοντέρνους αρχιτέκτονες στην Ελλάδα και στην Ισπανία
Κολώνας Β. μέλος ΔΕΠ Βόλος Μνημεία, Τοπία, Ξενία
Λιβάνη Ε. υπ. Διδ. ΕΜΠ  Τα ‘χωριά’ και το ‘τοπείο’: Θεωρήσεις του Άρη Κωνσταντινίδη για την ‘ελληνική’ φύση
Μαγουλιώτης Ν. υπ. Διδ. ΕΤΗ Τριμμένος Κόσμος: Η ενατένιση του φυσικού τοπίου από τον Περικλή Γιαννόπουλο και η επίδρασή του στους νεοέλληνες αρχιτέκτονες
Μακεδονοπούλου Χ. Αρχιτέκτων Όλοι παραλία! * Η περίπτωση του Ξενία Μεσολογγίου
Μωραΐτης Κ. μέλος ΔΕΠ ΕΜΠ Περί του ‘Ελληνικού Τοπίου’: Πολιτισμική σύνθεση και τοπιακό υπόβαθρο
Πανηγυράκης Φ. υπ. Διδ. TU Delft Arthur Staal: Οδοιπορικό στην Ελλάδα του 1930
Πατσαβός Ν. Διδάσκων Ιωάννινα Ecology and Ekistics: Η φύση ως παράδειγμα στη σκέψη του Κωνσταντίνου Δοξιάδη
Πετρίδου Β. μέλος ΔΕΠ Πάτρα Φυσική ελευθερία και στρατιωτική πειθαρχία
Σκουτέλης Ν. μέλος ΔΕΠ Χανιά  Μεταξύ αιγιαλού και παραλίας
Σταυρακάκης Μ. Διδάσκων UCL – AA  Το Μοντέρνο (Τοπίο) της Κνωσού
Σωτηρίου Αθ. υπ. Διδ. ΕΜΠ «Το τοπίο έλαμπε στον ήλιο με φλεγόμενα χρώματα.» Η προσέγγιση του Ισαάκ Σαπόρτα στο φυσικό τοπίο του ελλαδικού χώρου
Τασσοπούλου Μ. και Νοδαράκη Μ. υπ. Διδ. ΕΜΠ – υπ. Διδ. ΕΜΠ Η μεσογειακή ουτοπία της Jaqueline Tyrwhitt. Ένα μοντέρνο όραμα για την ελληνική ύπαιθρο
 Τουρνικιώτης Π.  μέλος ΔΕΠ ΕΜΠ  Ελευσίνα – Μύκονος. Τοπίο και φύση στη σκέψη και το έργο του Άρη Κωνσταντινίδη



Με αφορμή τα πρόσφατα δημοσιεύματα για την προστασία των έργων του Πικιώνη

Πρόσφατα διαβάσαμε για το σύμφωνο συνεργασίας που υπογράφηκε από τον δήμαρχο Αθηναίων Γιώργο Καμίνη και την κόρη του Πικιώνη, αρχιτέκτονα και πρόεδρο της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας ‘Δημήτρης Πικιώνης’ Αγνή Πικιώνη.

Το σύμφωνο προβλέπει τη συντήρηση και αποκατάσταση των έργων του Δημήτρη Πικιώνη που βρίσκονται εντός των ορίων του δήμου Αθηναίων και συγκεκριμένα τα έργα γύρω από την Ακρόπολη και τον λόφο του Φιλοπάππου – τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία και έργα τέχνης παγκοσμίου ενδιαφέροντος – καθώς και το 14ο Δημοτικό Σχολείο ‘Δημήτρης Πικιώνης’, στα Πευκάκια.

Πράγματι, κάποια από τα σημαντικότερα έργα του Δημήτρη Πικιώνη προστατεύνται από τον νόμο. Αυτό όμως δεν εμπόδισε την σταδιακή απαξίωση και εγκατάλειψή τους με όλες τις συνέπειες που αυτή έχει. Αν και εδώ και πολλά χρόνια η ΑΣΜΕ ‘Δημήτρης Πικιώνης’ έχει προσπαθήσει, με κάθε τρόπο, να αναδείξει το επείγον της προστασίας και αποκατάστασής τους, τα αποτελέσματα, πρακτικά, δεν είναι ενθαρρυντικά.

Το do.co.mo.mo. ανέκαθεν υποστήριζε αυτές τις δράσεις και έχει επικαιροποιήσει, σε διεθνές επίπεδο, τη σημασία και αξία αυτών των έργων με πολλούς τρόπους. Μέσα στους επόμενους μήνες το ελληνικό do.co.mo.mo.  θα συμμετέχει ως συνδιοργανωτής σε μια εκδήλωση η οποία, 50 χρόνια μετά τον θάνατο του Πικώνη, στοχεύει να δηλώσει εκ νέου, την άμεση ανάγκη για αποκατάσταση των σημαντικότερων από αυτά τα έργα, μια εργασία η οποία δεν απαιτεί μεγάλα κεφάλαια για να γίνει με επιτυχία.

Προφανώς για τέτοια θέματα προστασίας και αποκατάστασης της αρχιτεκτονικής του 20ού αι. έχει αναπτυχθεί και η σχετική θεωρία και τεχνογνωσία τις τελευταίες δεκαετίες η οποία και εφαρμόζεται διεθνώς. Σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι καθόλου προφανές π.χ. ότι ένα κτήριο το οποίο χτίστηκε πριν 85 χρόνια (σχολείο στα Πευκάκια) μπορεί ή πρέπει να αποκατασταθεί με βάση μια μορφή που ποτέ δεν είχε, όσο και αν αυτή η μορφή είχε μελετηθεί από τον ίδιο αρχιτέκτονα και μπορεί να φαίνεται σήμερα περισσότερο άρτια ή ενδιαφέρουσα.  Μια τέτοια κίνηση θα ήταν σαν να αγνοούσε την πραγματική ιστορία του κτηρίου η οποία αφορά όσα τελικά έγιναν αλλά και όσα δεν έγιναν.

Το σίγουρο είναι ότι η προστασία αυτών των έργων είναι μια συλλογική υπόθεση και κανένα πρόσωπο, οργανισμός ή ομάδα δεν μπορεί από μόνη της να αλλάξει την πραγματικότητα αν συνολικά η κοινωνία δεν κατανοήσει, καταρχάς, τι είναι αυτά τα έργα.

Ως μια μικρή ομάδα η οποία προωθεί την αξία της μοντέρνας ελληνικής αρχιτεκτονικής χωρίς να έχει πόρους ούτε επίσημο θεσμικό ρόλο, το ελληνικό do.co.mo.mo. παραμένει ανοιχτό σε προτάσεις για δράσεις οι οποίες κινούνται προς την επιθυμητή κατευθυνση και κυρίως καλεί όποιον το επιθυμεί να γίνει μέλος της ομάδας του ώστε, συλλογικά, να μπορέσουμε να είμαστε πιο αποτελεσματικοί στο δύσκολο έργο της τεκμηρίωσης και προστασίας της μοντέρνας ελληνικής αρχιτεκτονικής.



Έληξε η προθεσμία απoστολής περιλήψεων για την επιστημονική συνάντηση που θα γίνει σε συνδιοργάνωση του ελληνικού docomomo και του Πολυτεχνείου Κρήτης τον ερχόμενο Μάιο στα Χανιά με θέμα Το μοντέρνο βλέμμα στην ‘ελληνική’ φύση.

Οι συμμετοχές ήταν πάρα πολλές και αναμένεται μια πολύ ενδιαφέρουσα και παραγωγική συνάντηση.

Όσοι/ες επιλεγούν για να παρουσιάσουν την εισήγησή τους θα ενημερωθούν έως τις 2/2/2018.




Η επόμενη επιστημονική συνάντηση του ελληνικού docomomo θα γίνει σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης τον ερχόμενο Μάιο στα Χανιά.

Όσοι/ες ενδιαφέρονται να συμμετέχουν με εισήγηση ή θα ήθελαν απλά να το παρακολουθήσουν θα βρουν τις σχετικές πληροφορίες στην ενότητα ΔΡΑΣΕΙΣ



15th International Docomomo Conference
Ljubljana, Slovenia, 28-31 August 2018


Διαγωνισμός φωτογραφίας για την μοντέρνα αρχιτεκτονική




ΑΣΚΤ: Παρουσίαση τόμου “Ελληνική αρχιτεκτονική στον 20ό και 21ο αιώνα”

2 Αφίσα